Majątek wspólny i majątek osobisty małżonków przy wspólności ustawowej

Na samym początku należy wyjaśnić pojęcie ustawowej wspólności małżeńskiej. Jest to system regulujący stosunki między małżonkami ze względu na ich uprawnienia do poszczególnych praw majątkowych. Zgodnie z art. 31 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wspólność majątkowa powstaje z chwilą zawarcia małżeństwa. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż powstaje ona pod warunkiem zaniechania zawarcia między przyszłymi małżonkami umowy majątkowej. 

Dalej przepis wskazuje, że wspólność majątkowa obejmuje przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Jest to określane mianem majątku wspólnego. Warto zaznaczyć, że chodzi o przedmioty majątkowe nabyte po zawarciu małżeństwa, zatem w skład majątku wspólnego nie będą wchodziły przedmioty majątkowe poszczególnych małżonków nabyte przed zawarciem małżeństwa. 

Posłużmy się przykładem: Jeżeli żona po ślubie kupi samochód, to będzie on również własnością jej męża. Dodatkowo należy zaznaczyć, że nie ma określenia wysokości udziałów.

Co jeszcze wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków? 

Przepisy wskazują, iż jest to wynagrodzenie każdego z małżonków, jak również dochody z działalności gospodarczej każdego z nich. W skład majątku wspólnego wchodzą także dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków. Oznacza to, że np. dochody z najmu za mieszkanie małżonka, które miał przed ślubem wchodzą do majątku wspólnego małżonków. 

Przepisy wskazują także na środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków, a także kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie oraz środki zgromadzone na koncie OIPE. Należy zaznaczyć, że wskazane wcześniej składniki wchodzące w majątek wspólny nie są katalogiem zamkniętym.

Co nie wchodzi w zakres majątku wspólnego małżonków?

Wiadomym jest już, co wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków. Nasuwa się zatem pytanie, czy jest coś, co w niego nie wchodzi? 

Każdy z małżonków posiada tzw. majątek osobisty. Przepisy określają, iż w skład majątku osobistego każdego z nich wchodzą przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej. Wspomniany wcześniej samochód w tym wypadku zakupiony przez małżonkę przed ślubem będzie tylko jej w 100%. W skład majątku osobistego wchodzą także przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił – w tym przypadku takie postanowienie musi być wyrażone bezpośrednio w umowie darowizny bądź też w testamencie. Jeżeli nie ma jednak takiego postanowienia, oznacza to, że co do zasady „spadek po rodzicach” przypadnie tylko jednemu ze współmałżonków – nie wejdzie on do majątku wspólnego.

Przepisy wskazują, iż do majątku osobistego małżonków wchodzą także prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom – przykładem będą tutaj prawa majątkowe małżonka będącego wspólnikiem w spółce cywilnej. Wskazuje się również na przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków – przykładem są przedmioty związane z hobby czy też zainteresowaniami jednego z małżonków. Na przykład zestaw wędkarski w przypadku gdy mąż jest zapalonym wędkarzem wchodzi tylko w skład jego majątku osobistego. 

W skład majątku osobistego małżonków wchodzą także prawa niezbywalne mogące przysługiwać tylko jednej osobie, np. prawo użytkowania. Do majątku osobistego każdego z małżonków wchodzą także przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość. Oznacza to, że np. jeżeli ubezpieczalnia wypłaci małżonkowi odszkodowanie za wypadek komunikacyjny, wówczas kwota odszkodowania będzie wchodziła w majątek osobisty małżonka.

Jak to jest z tym wynagrodzeniem?

Budzącym wątpliwości wydaje się być pkt. 7 art. 33 omawianej ustawy. Mówi on o tym, że w skład majątku osobistego wchodzą wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków. Jak to bowiem ma się do tego, że wynagrodzenie każdego z małżonków wchodzi w skład ich majątku wspólnego? W skład majątku osobistego wchodzi bowiem roszczenie małżonka o wynagrodzenie za pracę bądź też za działalność zarobkową. Mąż nie ma bowiem roszczenia do wypłaty wynagrodzenia żonie.

Majątek osobisty rozkłada się także na przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków a także prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy. 

Wskazania przykładu natomiast wymaga pkt. 10 art. 33 kodeksu. Stanowi on, że przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej, wchodzą w skład majątku osobistego. Dobrym przykładem będzie sytuacja, gdy mąż posiadał przed ślubem mieszkanie, po ślubie zaś je sprzedał i kupił za nie kolejne mieszkanie. Wówczas ostatnia wymieniona nieruchomość będzie wchodziła w skład majątku osobistego męża.

Skład majątku osobistego oraz majątku wspólnego małżonków niejednokrotnie może rodzić wiele pytań i wątpliwości. Jeżeli zawarło się związek małżeński, warto zorientować się, w jakiej sytuacji majątkowej znajduje się małżonek i jakie mu przysługują prawa majątkowe oraz co może zrobić, aby je ochronić.

Mogą Cię zainteresować:

Odwołanie darowizny nieruchomości wobec jednego z małżonków