Cyberszpiegostwo – co to i dlaczego jest niebezpieczne?

Cyberszpiegostwo to jedna z najczęstszych metod prowadzenia szpiegostwa gospodarczego. Ma ono kilka cech, dzięki którym może być kuszącą możliwością:

  • trudno je wykryć,
  • jego koszty są stosunkowo niskie,
  • tempo przeprowadzanych akcji jest szybkie,
  • nie trzeba być fizycznie obecnym w atakowanym przedsiębiorstwie,
  • wymiar sprawiedliwości często ma problemy ze ściganiem sprawców.

Te czynniki sprawiają, że szpiedzy specjalizujący się w takiej działalności czują się bezkarnie, a poszkodowani najczęściej skupiają się na niwelowaniu spraw – nie na zabezpieczaniu się przed atakiem.

Nieuprawniony dostęp do informacji może być przestępstwem. Zachowaniem podlegającym karze jest między innymi:

  • otwarcie zamkniętego pisma,
  • podłączenie się do sieci telekomunikacyjnej,
  • przełamanie albo ominięcie elektronicznego, magnetycznego, informatycznego lub innego zabezpieczenia informacji.

Inne czynności, które mogą łamać prawo to:

  • uzyskanie nieautoryzowanego dostępu do całości lub części systemu informatycznego,
  • korzystanie z podsłuchów wszelkiej maści – w tym z oprogramowania,
  • ujawnienie tajemnicy handlowej, albo przekazanie jej osobie 3.

Przepisy sprawiają, że z jednej strony zapobiega się naruszeniu tajemnicy przedsiębiorstwa, zaś z drugiej chronią przed skutkami szpiegostwa gospodarczego.

Wywiad gospodarczy a szpiegostwo gospodarcze

Wywiad a szpiegostwo stanowią 2 różne pojęcia. Mimo tego, że chodzi w nich obu o pozyskanie informacji o konkurencji, to znacznie różnią się metodami i podejściem. Pierwsze z nich zakłada korzystanie z legalnych i jawnych źródeł. Znaczy to, że dane zdobyte w taki sposób są legalne. Dzięki temu to działanie znajduje się w granicach prawa – w przeciwieństwie do szpiegostwa gospodarczego.

Bartosz Grube – adwokat, Kancelaria GRUBE

Czym jest szpiegostwo gospodarcze?

Konkurencja na rynku często oznacza korzystanie z postępu technologicznego i biznesowego. Ma to na celu wyprzedzenie podmiotów oferujących podobne usługi. Nic dziwnego, że szpiegostwo gospodarcze staje się coraz powszechniejsze. Czym ono jest i jakie zagrożenia mogą z niego płynąć?

Zacznijmy od definicji. Szpiegostwo gospodarcze/przemysłowe to wszelkie bezprawne czynności zmierzające do pozyskania tajemnic handlowych firm i przechwytywanie konkurencyjnych technologii. Szpiedzy często chcą pozyskać rzeczy takie, jak:

  • wzory,
  • formuły, przepisy,
  • procesy wytwórcze,
  • wyniki badań,
  • materiały marketingowe, w tym te dotyczące analizy rynku,
  • informacje dotyczące polityki cenowej.

Celem takich działań jest uzyskanie przewagi na rynku – czy to poprzez zwiększenie swojej wydajności, czy przez znajomość planów innych przedsiębiorców.

Tajemnica przedsiębiorstwa – co to takiego ?

Przedsiębiorcy mogą zdobyć przewagę między innymi dzięki swojemu know-how, informacjom handlowym, doświadczeniu. Tego typu wiedzę nazywa się „tajemnicą przedsiębiorstwa”. Jest na tyle istotna, że ustawodawca wprowadził jej definicję w jednej ustawie i określił prawne sposoby jej ochrony. Wg. prawa, tajemnica przedsiębiorstwa to informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą. Nie mogą być one powszechnie znane osobom z danej branży albo nie są łatwo dostępne. Uprawniony do korzystania z takich danych powinien podjąć odpowiednie działania w celu utrzymania jej w poufności.

Przedsiębiorca musi skupić się na odpowiednim zabezpieczeniu swoich tajemnic.

Rodzaje szpiegostwa gospodarczego

Atak można przeprowadzić i z zewnątrz i od wewnątrz organizacji. W pierwszym przypadku to działania osób niebędących pracownikami przedsiębiorstwa. Celem takich operacji będzie pozyskanie tajemnic handlowych: specyfikacje, procedury, przepisy, plany techniczne oraz dokumenty finansowe mogą zostać wykradzione. Gdy mowa o atakach od wewnątrz, zazwyczaj stosuje się korupcję, szantaż i inwigilację – przeprowadza je „insider”, czyli osoba zatrudniona w danej firmie, ale działająca na rzecz innej.

Co grozi za szpiegostwo gospodarcze?

Szpiegostwo gospodarcze może powodować konsekwencje cywilne i karne. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji mówi, że ujawnienie, wykorzystanie lub pozyskanie cudzych informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa to nieuczciwa konkurencja.

Przedsiębiorca, którego interes został zagrożony lub naruszony, może żądać nie tylko naprawienia szkody na zasadach ogólnych, ale również:

  • zaniechania niedozwolonych działań,
  • usunięcia ich skutków,
  • złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia w odpowiedniej formie
  • czy nawet wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści.

Sąd może też zobowiązać stronę odpowiedzialną za szpiegostwo do podania do publicznej wiadomości informacji o wyroku.

Jakub Nowosielski – aplikant adwokacki, Kancelaria GRUBE