Nowe uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy? Rządowy projekt ustawy

Z przyjemnością pragniemy poinformować, że mecenas Cezary Cywiński, radca prawny z Kancelarii Grube, udzielił komentarza dla Radia 357 dotyczącego rządowego projektu ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, zgodnie z którym inspektorzy będą mogli przekształcić umowę zlecenie, umowę o dzieło czy kontrakt B2B, w umowę o pracę.

Państwowa Inspekcja Pracy aktualnie może jedynie wystąpić do sądu pracy o ustalenie stosunku pracy w imieniu pracownika. To uprawnienie jest rzadko wykorzystywane, a cały proces jest czasochłonny i kosztowny. 

W praktyce, zgodnie z tym projektem ustawy, taka kontrola może być wszczęta na wniosek bądź z urzędu. Wtedy Okręgowy Inspektor Pracy na podstawie dowodów, które zbierze, będzie wydawał taką decyzję.

Co proponuje rząd?

Decyzję o tym, że ktoś faktycznie pracuje jak na etacie, będzie mógł podjąć Okręgowy Inspektor Pracy. Jeżeli uzna, że istnieje stosunek pracy, wyda decyzję o zmianie i będzie ona natychmiast wykonalna w zakresie samej treści stosunku pracy. Uprawnienia te mają przysługiwać Inspektorowi, aby chronić osoby zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych przed sytuacją, w której mimo spełniania przesłanek właściwych dla stosunku pracy pozostają one formalnie zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych.

[Decyzja] będzie działała z mocą wsteczną. Warto też zaznaczyć, że aktualnie występuje pewna luka w prawie: w momencie, gdy dana umowa cywilnoprawna bądź stosunek pracy już się zakończył, taka kontrola nie może być wszczęta.

Jakie zagrożenia niesie za sobą ta zmiana?

Projekt budzi wątpliwości, ponieważ Inspektor Pracy będzie mógł przekształcić umowę cywilnoprawną w umowę o pracę nawet wtedy, gdy obie strony świadomie wybrały inną formę zatrudnienia. Oznacza to, że decyzja inspektora może zadziałać poza wolą pracownika i pracodawcy, co rodzi obawy o nadmierną ingerencję.

Projekt ma trafić do konsultacji społecznych, a Ministerstwo Pracy zakłada, że zmiany wejdą w życie w 2026 roku.

Zachęcamy do przesłuchania całego materiału.