Nowe przepisy o podatku od spadków i darowizn od 7 stycznia 2026 roku
Od 7 stycznia 2026 roku w polskim prawie podatkowym zaczęła obowiązywać nowa regulacja dotycząca podatku od spadków i darowizn. Zmiana ta wynika z nowelizacji ustawy, którą parlament uchwalił jeszcze w 2025 roku, a Prezydent podpisał jeszcze przed końcem roku.
Najważniejszym celem tej modyfikacji jest zapewnienie większej jasności i przewidywalności co do momentu, w którym powstaje obowiązek podatkowy po otrzymaniu spadku oraz ułatwienie rozliczeń podatkowych spadkobiercom, zwłaszcza tym z najbliższej rodziny.
Dotychczasowe problemy z ustaleniem momentu powstania obowiązku podatkowego
Do tej pory problem polegał na tym, że zgodnie z kodeksem cywilnym osoba dziedzicząca miała sześć miesięcy na złożenie oświadczenia o przyjęciu albo odrzuceniu spadku od momentu, kiedy dowiedziała się, że została powołana do spadku. Jeżeli tego nie zrobiła, ustawowo oznaczało to przyjęcie spadku z tzw. dobrodziejstwem inwentarza. W praktyce oznaczało to sytuację, w której nie dało się precyzyjnie określić, od kiedy spadkobierca miał obowiązek rozliczenia podatku. Taka sytuacja stwarzała ryzyko powstawania zaległości podatkowych.
Nowe przepisy likwidują tę niepewność nakładając na spadkobierców obowiązek podatkowy dopiero z momentem uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, albo z chwilą wpisania aktu poświadczenia dziedziczenia do odpowiedniego rejestru przez notariusza lub wydania europejskiego poświadczenia spadkowego. Oznacza to, że dopiero wtedy rozpoczyna się bieg terminów na złożenie deklaracji podatkowej i ewentualne rozliczenie podatku.
Zgłoszenie nabycia spadku przez najbliższą rodzinę – dotychczasowe zasady
Kolejną istotną zmianą jest modyfikacja zasad dotyczących terminu zgłoszenia nabycia spadku przez osoby zaliczane do kręgu najbliższej rodziny, które korzystają ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn. Dotychczas niedochowanie sześciomiesięcznego terminu na dokonanie zgłoszenia, liczonego od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego nabycie spadku albo od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza, skutkowało utratą prawa do zwolnienia podatkowego. W konsekwencji podatnik był zobowiązany do zapłaty podatku na zasadach właściwych dla pierwszej grupy podatkowej. Rozwiązanie to w praktyce prowadziło do negatywnych skutków dla spadkobierców, którzy z przyczyn od nich niezależnych, takich jak choroba, zdarzenia losowe czy brak dostępu do informacji, nie byli w stanie dochować ustawowego terminu.
Przywrócenie terminu zgłoszenia i skutki podatkowe
W związku z tym ustawa daje teraz podatnikowi możliwość ubiegania się o przywrócenie terminu na złożenie zgłoszenia nabycia spadku, jeżeli udowodni, że jego niezachowanie nastąpiło bez jego winy. W praktyce oznacza to, że nawet jeśli ktoś przekroczy ustawowy sześciomiesięczny okres np. wskutek skutek długotrwałej choroby lub innej niezależnej od spadkobiercy sytuacji życiowej, to może wnioskować o przywrócenie tego terminu i zachować zwolnienie podatkowe, o ile urząd uznał jego racje.
Co więcej, jeżeli urząd skarbowy w pierwszej kolejności wyda decyzję dotyczącą podatku, a następnie termin zostanie przywrócony, decyzja ta zostanie uchylona, a prowadzone postępowanie podatkowe zostanie umorzone. Takie rozwiązanie ma zapobiegać sytuacjom, gdy podatnik pozostaje w niekorzystnej sytuacji mimo wykazania, że działał w dobrej wierze.
Co oznaczają zmiany w praktyce dla spadkobierców
Nowe przepisy będą miały zastosowanie zarówno do spadków, które zostaną nabyte po wejściu w życie ustawy, jak i do tych, które zostały nabyte wcześniej, pod warunkiem że termin sześciomiesięczny na zgłoszenie nabycia jeszcze nie upłynął do 7 stycznia 2026 roku.
Podsumowując, zmiany wprowadzone od 7 stycznia 2026 roku mają przede wszystkim zagwarantować większą pewność prawa, uporządkować moment, w którym powstaje obowiązek podatkowy, oraz zapewnić wsparcie spadkobiercom z najbliższej rodziny, którzy w wyniku losowych wydarzeń mogą mieć trudności ze spełnieniem formalnych terminów, bez utraty przewidzianych ustawowo ulg.
Masz wątpliwości, jak nowe przepisy o podatku od spadków i darowizn wpłyną na Twoją sytuację lub rozliczenie spadku? Skontaktuj się z naszą kancelarią – Kancelarią GRUBE | Adwokat Gdynia. Pomagamy spadkobiercom bezpiecznie przejść przez procedury spadkowe, dochować terminów podatkowych i skutecznie skorzystać z przysługujących zwolnień.
