Pacjent pod wpływem alkoholu w gabinecie i szpitalu – prawa i obowiązki lekarza
Pacjent znajdujący się pod wpływem alkoholu lub środków odurzających może budzić po stronie lekarza poważne wątpliwości co do zakresu jego obowiązków. Marek Ramczykowski w wywiadze opublikowanym na łamach „Remedium” szczegółowo wyjaśnia, kiedy lekarz ma obowiązek udzielić pomocy, a kiedy odmowa jest dopuszczalna zgodnie z prawem.
Obowiązek udzielenia pomocy a stan nietrzeźwości pacjenta
Podstawowym obowiązkiem lekarza jest udzielenie pomocy w sytuacji, gdy zwłoka mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia. Wynika to z art. 30 ustawy o zawodzie lekarza i dotyczy każdego pacjenta, niezależnie od tego, czy znajduje się on pod wpływem alkoholu lub substancji psychoaktywnych. Stan nietrzeźwości sam w sobie nie stanowi bowiem podstawy do odmowy udzielenia świadczenia zdrowotnego.
Kiedy lekarz może odmówić udzielenia świadczenia?
Ustawa przewiduje możliwość odmowy leczenia, jeżeli nie zachodzi stan zagrożenia określony w art. 30 ustawy o zawodzie lekarza. Zgodnie z art. 38 tej ustawy, odmowa musi być uzasadniona i odnotowana w dokumentacji medycznej. Lekarz ma również obowiązek poinformować pacjenta o przyczynach odmowy oraz wskazać realne możliwości uzyskania świadczenia u innego lekarza lub w innym podmiocie leczniczym.
Znaczenie rodzaju placówki medycznej
Rodzaj placówki, do której trafia pacjent, ma znaczenie dla zakresu możliwej pomocy. Szpitalny oddział ratunkowy, nocna i świąteczna opieka zdrowotna czy przychodnia POZ dysponują różnymi możliwościami organizacyjnymi i diagnostycznymi. Jeżeli dana placówka nie jest w stanie udzielić wymaganego świadczenia, odmowa może być dopuszczalna, o ile nie zachodzi stan zagrożenia określony w art. 30 ustawy o zawodzie lekarza, a pacjent zostanie skierowany do miejsca, w którym pomoc jest możliwa.
Brak zgody pacjenta i zachowania agresywne
Zgoda pacjenta jest co do zasady warunkiem przeprowadzenia badania lub leczenia. Jeżeli jednak pacjent nie jest w stanie jej wyrazić, a zwłoka zagraża jego życiu lub zdrowiu, lekarz może udzielić pomocy bez zgody. Zachowania agresywne pacjentów pod wpływem alkoholu lub substancji psychoaktywnych nie stanowią automatycznej podstawy odmowy udzielenia świadczenia, choć placówka ma obowiązek dbać o bezpieczeństwo personelu. Konieczne może być wezwanie policji lub ochrony, aby umożliwić przeprowadzenie badania.
Odpowiedzialność lekarza w przypadku odmowy udzielenia pomocy
Nieuzasadniona odmowa udzielenia pomocy pacjentowi może skutkować dla lekarza odpowiedzialnością cywilną oraz karną. Odpowiedzialność cywilna dotyczy w szczególności szkody na osobie i może obejmować zarówno zwrot poniesionych kosztów leczenia, jak i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, obejmującą cierpienia fizyczne i psychiczne. W określonych przypadkach roszczenia te mogą przysługiwać także osobom najbliższym pacjenta, zwłaszcza w razie jego śmierci.
Niezależnie od tego lekarz może ponosić odpowiedzialność karną, jeżeli jego zaniechanie wypełnia znamiona czynu zabronionego, w szczególności narażenia pacjenta na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.
Zachęcamy do zapoznania się z całym artykułem.
