Teleporada i e-recepta a odpowiedzialność lekarza – jakie są ryzyka prawne?

Świadczenie usług medycznych na odległość, obejmujące teleporady, konsultacje za pośrednictwem systemów teleinformatycznych oraz ordynację produktów leczniczych w formie e-recept, stanowi pełnoprawną formę wykonywania zawodu lekarza w polskim porządku prawnym.

Czy lekarz odpowiada za błędy popełnione podczas teleporady?

Zdalny charakter udzielania świadczeń zdrowotnych nie wyłącza ani nie ogranicza odpowiedzialności prawnej lekarza za podejmowane decyzje diagnostyczne i terapeutyczne. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty lekarz jest zobowiązany wykonywać zawód zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi metodami i środkami zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chorób, z należytą starannością oraz zgodnie z zasadami etyki zawodowej. Ocena dochowania należytej staranności dokonywana jest z uwzględnieniem okoliczności konkretnego przypadku oraz standardów wynikających z aktualnej wiedzy medycznej. Sam fakt udzielania świadczenia na odległość nie zwalnia lekarza z obowiązku zapewnienia pacjentowi właściwego poziomu bezpieczeństwa ani z odpowiedzialności za ewentualne błędy medyczne.

Kiedy teleporada powinna zostać zastąpiona wizytą stacjonarną?

Udzielenie teleporady powinno być poprzedzone oceną, czy forma zdalna umożliwia prawidłowe przeprowadzenie procesu diagnostyczno-terapeutycznego. Jeżeli na podstawie zebranego wywiadu lekarz uzna, że postawienie rozpoznania lub podjęcie decyzji terapeutycznej wymaga przeprowadzenia badania fizykalnego albo stan pacjenta budzi uzasadnione wątpliwości co do bezpieczeństwa dalszego leczenia na odległość, powinien zapewnić pacjentowi możliwość osobistego badania. Dotyczy to w szczególności sytuacji, w których występują objawy mogące świadczyć o stanie nagłym, zagrożeniu życia lub zdrowia, bądź istotnym pogorszeniu przebiegu choroby przewlekłej. Nieuzasadnione zaniechanie skierowania pacjenta na wizytę stacjonarną może zostać ocenione jako naruszenie zasad należytej staranności, a przy spełnieniu pozostałych przesłanek odpowiedzialności, może stanowić podstawę odpowiedzialności cywilnej, karnej lub zawodowej lekarza.

Formularz medyczny i e-recepta – jakie obowiązki ma lekarz?

Szczególne wyzwania prawne wiążą się z formami komunikacji, takimi jak formularze medyczne lub komunikacja tekstowa. W takich przypadkach lekarz powinien każdorazowo ocenić, czy informacje przekazane przez pacjenta są wystarczające do postawienia rozpoznania lub wystawienia recepty. Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty orzekanie o stanie zdrowia może nastąpić po osobistym zbadaniu pacjenta, po badaniu przeprowadzonym za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności, a w przypadkach przewidzianych przepisami również na podstawie dokumentacji medycznej. Wystawienie e-recepty powinno być poprzedzone rzetelnym wywiadem medycznym oraz oceną dostępnych informacji dotyczących stanu zdrowia pacjenta, w tym dokumentacji medycznej lub danych zgromadzonych w systemach teleinformatycznych.

Odpowiedzialność cywilna i karna lekarza za błąd podczas teleporady

W przypadku wystąpienia błędu medycznego podczas udzielania świadczeń zdrowotnych na odległość lekarz może ponosić odpowiedzialność na trzech płaszczyznach. W reżimie odpowiedzialności cywilnej, na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, odpowiada za szkodę majątkową i niemajątkową wyrządzoną pacjentowi wskutek zawinionego naruszenia obowiązków zawodowych. Odpowiedzialność karna może powstać między innymi w przypadku nieumyślnego spowodowania śmierci, spowodowania uszczerbku na zdrowiu, narażenia człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, jeżeli zostaną spełnione ustawowe znamiona tych czynów.

Odpowiedzialność zawodowa lekarza za świadczenia udzielane na odległość

Niezależnie od tego lekarz może ponosić odpowiedzialność zawodową przed organami samorządu lekarskiego za naruszenie przepisów regulujących wykonywanie zawodu oraz zasad etyki lekarskiej, przy czym katalog kar określa ustawa o izbach lekarskich.

Dokumentacja medyczna z teleporady a odpowiedzialność lekarza

Istotne znaczenie dla oceny prawidłowości postępowania lekarza ma również prawidłowe prowadzenie dokumentacji medycznej zgodnie z ustawą o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz przepisami wykonawczymi. Dokumentacja dotycząca teleporady powinna odzwierciedlać przebieg wywiadu, przedstawione przez pacjenta objawy, ustalenia diagnostyczne, zastosowane leczenie, uzasadnienie wyboru formy zdalnej albo skierowania na badanie osobiste oraz przekazane pacjentowi zalecenia, w tym informacje o konieczności ponownego kontaktu lub niezwłocznego zgłoszenia się do placówki medycznej w razie pogorszenia stanu zdrowia. W ewentualnym postępowaniu sądowym kompletna i rzetelnie prowadzona dokumentacja stanowi jeden z najważniejszych środków dowodowych. Z kolei jej braki lub nieścisłości mogą utrudnić wykazanie, że lekarz postępował zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i zasadami należytej staranności, co może mieć istotne znaczenie dla oceny jego odpowiedzialności.