Cień – jak mroczna strona osobowości wpływa na relacje?
Gościem najnowszego odcinka ponownie jest Jarosław Gibas – socjolog, nauczyciel i autor książki „Pojednanie z cieniem. Jak zaakceptować mroczną stronę naszej osobowości i przejąć nad nią kontrolę”. Tym razem rozmawiamy o cieniu, projekcji, wypieranych emocjach i zachowaniach, których konsekwencje często ponoszą również nasi bliscy.
Dlaczego czasami reagujemy w sposób, którego sami po sobie się nie spodziewamy? Skąd biorą się wybuchy złości, złośliwości, nadmierna krytyka i potrzeba szukania winnego? I co możemy zrobić, kiedy zaczynamy dostrzegać takie zachowania również u siebie?
Czym jest cień i skąd się bierze?
Zaczynamy od pojęcia cienia kojarzonego z Carlem Gustavem Jungiem. Jarosław zwraca uwagę przede wszystkim na jego społeczny wymiar i wraca do doświadczeń z dzieciństwa.
„Chłopaki nie płaczą”, „dziewczynki powinny być grzeczne” – podobne komunikaty mogą uczyć, że określone emocje, potrzeby czy cechy nie są akceptowane przez otoczenie.
Pytamy, co dzieje się z tymi częściami siebie, których nauczyliśmy się wstydzić, ukrywać albo wypierać, i w jaki sposób mogą one później ujawniać się w dorosłym życiu.
„Nie byłem wtedy sobą” – skąd biorą się wybuchy złości?
„Nie byłem wtedy sobą” – to zdanie pojawia się w rozmowie wielokrotnie.
Przyglądamy się sytuacjom, w których reagujemy w sposób zaskakujący nawet dla nas samych. Czasami będzie to gwałtowny wybuch, ale cień może ujawniać się również mniej spektakularnie – poprzez złośliwości, krytykę czy wyładowywanie frustracji na innych.
Dlaczego po trudnej rozmowie z szefem złość może zostać skierowana na zupełnie inną osobę? Rozmawiamy o mechanizmach, przez które konsekwencje naszych emocji ponoszą ludzie, którzy nie mieli nic wspólnego z ich pierwotnym źródłem.
Czy w cieniu ukrywamy tylko to, co złe?
Cień nie musi składać się wyłącznie z cech, które uznajemy za negatywne.
Rozmawiamy o wypieranej wrażliwości, samodzielności czy umiejętności stawiania granic. To, czego nauczyliśmy się wstydzić jako dzieci, w dorosłym życiu może okazać się potrzebną i wartościową częścią naszej osobowości.
Pojawia się również temat wstydu przed promowaniem własnej pracy. Jarosław pokazuje, jak przekonanie, że określonych rzeczy „nie wypada” robić, może ograniczać człowieka jeszcze wiele lat po tym, gdy pierwotny zakaz stracił znaczenie.
Projekcja – dlaczego tak łatwo dostrzegamy wady innych?
Jednym z ważniejszych mechanizmów związanych z cieniem jest projekcja, czyli przypisywanie innym tego, czego nie chcemy dostrzec lub zaakceptować w sobie.
Skąd bierze się potrzeba ciągłego wytykania cudzych wad? Czy cecha, która wyjątkowo mocno irytuje nas w drugim człowieku, może powiedzieć coś również o nas samych?
Jarosław przywołuje historię mężczyzny, który przez lata obwiniał żonę o przekładanie jego rzeczy. Dopiero po rozwodzie odkrył, że przedmioty nadal nie znajdują się tam, gdzie spodziewa się je znaleźć.
Co znajdziesz w odcinku?
- Czym jest cień według koncepcji Carla Gustava Junga i jak powstają części osobowości, których nie chcemy w sobie dostrzegać?
- Dlaczego czasami wyładowujemy złość i frustrację na bliskich, choć źródłem naszych emocji był ktoś zupełnie inny?
- Czy w cieniu mogą znaleźć się również wrażliwość, samodzielność i umiejętność stawiania granic?
- Czym jest projekcja i dlaczego cechy, które najbardziej drażnią nas u innych, mogą skłaniać do przyjrzenia się także sobie?
- Jak działa mechanizm kozła ofiarnego w rodzinie i jakie konsekwencje może mieć dla osoby stale obwinianej?
- Jak rozpocząć pracę z własnym cieniem i przyjmować niewygodne informacje o sobie bez usprawiedliwiania krzywdzących zachowań?
To rozmowa o wypieranych emocjach, odpowiedzialności i rodzinnych schematach. O tych częściach nas samych, których często najtrudniej jest dostrzec, oraz o tym, dlaczego poznanie własnego cienia nie powinno służyć usprawiedliwianiu zachowania, ale pomagać w przejmowaniu nad nim kontroli.
Subskrybuj nasz kanał i bądź na bieżąco z kolejnymi rozmowami w Pokoju Przesłuchań!
