Czy sztuczna inteligencja może ponosić odpowiedzialność prawną?
Rozwój sztucznej inteligencji (AI) ma istotny wpływ na sposób funkcjonowania gospodarki i społeczeństwa. Autonomiczne systemy dosięgają coraz to większej liczby branż tj. medycznej, finansowej czy transportowej. Sztuczna inteligencja podejmuje decyzje, które znajdują swój wyraz w rzeczywistości. Czasami takie decyzje mogą być błędne i nieść za sobą określone konsekwencje. Z tych względów pojawia się pytanie: kto ponosi odpowiedzialność za takie zdarzenia?
Polski porządek prawny co do zasady podmiotowość prawną przyznaje osobom prawnym oraz osobom fizycznym. Sztuczna inteligencja jako system maszynowy posiadający określone cechy, nie ma osobowości prawnej. Brak osobowości prawnej uniemożliwia pociągnięcie do odpowiedzialności cywilnej. W takiej sytuacji pojawia się pytanie: skoro sztuczna inteligencja nie może być podmiotem odpowiedzialnym, a podejmuje autonomiczne decyzje, to kto ponosi odpowiedzialność za jej działanie albo zaniechanie?
Brak regulacji prawnych dotyczących odpowiedzialności AI w Polsce
Aktualnie w obowiązującym systemie prawa brak jest przepisów szczególnych dotyczących odpowiedzialności za szkodę powstałą na skutek działania albo zaniechanie sztucznej inteligencji. Niemniej jednak w tej materii odpowiedź na pytanie kto jest odpowiedzialny może wynikać z ogólnych przepisów o odpowiedzialności. W tym kontekście należy pamiętać, że sztuczna inteligencja nie działa sama z siebie.
Należy również pamiętać, że szkoda może mieć swoje źródło w umowie albo delikcie, w zakresie odpowiedzialności za szkodę mającą swoje źródło w umowie sprawa może wydawać się łatwiejsza. Strony zawierając umowę co do zasady powinny ustalić sposób i dopuszczalny zakres wykorzystania sztucznej inteligencji przy wykonaniu zobowiązania umownego.
Odpowiedzialność sztucznej inteligencji w prawie cywilnym
Szkoda swoje źródło może mieć w delikcie, dlatego odnalezienie jednolitej podstawy odpowiedzialności bez wskazania konkretnego przypadku jest zadaniem karkołomnym. W przypadku szkód spowodowanych przez sztuczną inteligencje jako elementu pewnej całości, np. autonomiczny samochód, odpowiedzialność może ponosić użytkownik albo dostawca/producent. Jeśli do zderzenia dojdzie z uwagi na niewłaściwe użytkowanie tj. niezgodnie z instrukcją obsługi to winę można przypisać użytkownikowi, jednakże, jeśli wada wynika z wady produktu, to do odpowiedzialności może zostać pociągnięty sprzedawca albo dostawca systemu sztucznej inteligencji. Na przykład w sytuacji, gdy autonomiczny samochód nie zauważy przeszkody i dojdzie do zderzenia.
Rola AI Act w określaniu odpowiedzialności za sztuczną inteligencję
Pomocne przy próbie poszukiwania osoby odpowiedzialnej za szkody powstałe przez działanie albo zaniechanie sztucznej inteligencji jest AI Act. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady w swojej treści definiuje podmioty takie jak: dostawca, importer, dystrybutor oraz podmioty stosujące. Europejski ustawodawca oprócz sformułowania definicji legalnej tych podmiotów, określił również katalog obowiązków ciążących na każdym z tych podmiotów. W przypadku powstania szkody należy ustalić, który z wyżej wymienionych podmiotów postępował niezgodnie z przepisami ustawy, a tym samym mógł przyczynić się do powstania szkody, co w konsekwencji oznacza powstanie odpowiedzialności za szkodę po stronie tego podmiotu.
Orzecznictwo sądów powszechnych jest bardzo skąpe w zakresie spraw dotyczących sztucznej inteligencji, niemniej jednak rozwój i rozszerzanie zastosowań sztucznej inteligencji spowoduje, że takie sprawy w końcu trafią na wokandę sądów.
Podsumowując wskazać należy, iż na gruncie polskiego prawa odpowiedzialność za szkody spowodowane przez sztuczną inteligencje może rozkładać się pomiędzy różne podmioty, w zależności od stanu faktycznego sprawy.
Potrzebujesz porady prawnej związanej z odpowiedzialnością Sztucznej Inteligencji? Skontaktuj się z naszą kancelarią – nasz zespół przedstawi Ci profesjonalny plan na Twoją sprawę i doradzi we wszystkich aspektach problemu.
