Zwolnienie pracownika przed emeryturą a prawo do ochrony

Sąd Najwyższy w dniu 30 września 2025 roku, w składzie siedmiu sędziów, podjął uchwałę, która zakończyła wszelkie wątpliwości i zapoczątkowała ujednolicenie linii orzeczniczej dotyczącej ochrony pracowników w wieku przedemerytalnym. W uchwale o sygnaturze III PZP 6/24 podkreślono, iż zakaz wypowiedzenia umowy o pracę wynikający z art. 39 Kodeksu pracy obejmuje swoim zakresem również umowy zawarte na czas określony, także wówczas, gdy okres ich obowiązywania upływa przed osiągnięciem przez pracownika wieku emerytalnego.

Ochrona pracowników wieku przedemerytalnym art. 39 Kodeksu pracy

Wskazać należy, iż zgodnie z art. 39 Kodeksu pracy, pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku.

Przepis ten w praktyce wywoływał jednak wiele wątpliwości co do tego, czy wskazany w nim zakaz obejmuje swoim zakresem również pracowników zatrudnionych na czas określony, gdyż z charakteru takiej umowy wynika wprost, że ma ona określony termin zakończenia.

Orzecznictwo w tym zakresie było niejednolite do momentu podjęcia przez Sąd Najwyższy przedmiotowej uchwały. Wskazać należy, iż stanowiska sądów w tym przedmiocie były bardzo podzielone, część z nich przyjmowała, że ochrona przedemerytalna dotyczy każdego stosunku pracy, bez względu na rodzaj umowy, natomiast pozostałe opowiadały się za poglądem, iż ochrona przedemerytalna dotyczy wyłącznie umów zawartych na czas nieokreślony.

Stanowisko Sądu Najwyższego

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały wskazał, iż art. 39 Kodeksu pracy pełni bardzo istotną funkcję w zakresie utrzymania aktywności zawodowej osób zagrożonych wykluczeniem z rynku pracy z uwagi na wiek, zapewnienia trwałości zatrudnienia, a także umożliwienia uzyskiwania przychodów z pracy przed osiągnięciem wieku emerytalnego i nabyciem prawa do emerytury.

Sąd Najwyższy jednoznacznie podkreślił, iż rodzaj umowy nie może wpływać na stopień ochrony pracownika, gdyż celem przepisu jest zapewnienie ochrony przed utratą źródła utrzymania w okresie, w którym pracownik, ze względu na wiek, jest szczególnie narażony na wykluczenie z rynku pracy.

Znaczenie uchwały dla stron stosunku pracy

Pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę osobie będącej w wieku przedemerytalnym, niezależnie od tego, czy jest to umowa na czas określony, czy nieokreślony.

Wskazać należy, że zakres ochrony przedemerytalnej obejmuje również umowy zawarte na czas określony, które kończyłyby się przed osiągnięciem wieku emerytalnego, jeżeli w czasie trwania umowy pracownik wejdzie w czteroletni okres ochronny.

Przypadki wyłączenia ochrony wynikającej z art. 39 Kodeksu pracy

Ochrona wynikająca z art. 39 Kodeksu pracy nie ma charakteru bezwzględnego i nie znajduje zastosowania w każdym przypadku. W szczególności nie obejmuje ona sytuacji rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika na podstawie art. 52 k.p. oraz z przyczyn zawinionych przez pracownika, o którym mowa w art. 53 k.p. Ponadto ochrona ta nie obowiązuje w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, a także w przypadku wygaśnięcia umowy o pracę z upływem czasu, na jaki została zawarta.

Potrzebujesz konsultacji prawnej w zakresie ochrony przedemerytalnej w przypadku Twojego stosunku pracy? Skontaktuj się z naszą kancelarią – Kancelarią GRUBE | Adwokat Gdynia.