Dnia 1 lipca 2011779a8f4-86b4-405e-87bd-0843f30ca2e25 roku wchodzi w życie nowelizacja Kodeksu Postępowania Karnego, która zasadniczo zmienia przebieg procesu karnego. Główną zmianą jest wprowadzenie zasady kontradyktoryjności rozumianej jako dążenie do zapewnienia stronom procesu równych praw i obowiązków. W nowym modelu procesu karnego Sąd przestaje być aktywnym uczestnikiem postępowania karego, stając się arbitrem, który obserwuje i rozstrzyga spór.

Ustawodawca przewidział również możliwość podejmowania decyzji o charakterze porządkowym i technicznym oraz mniej ważkich decyzji merytorycznych przez referendarzy sądowych (podobnie jak ma to miejsce w postępowaniu cywilnym por. wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym czy też rozpoznanie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych). Przeprowadzenie dowodu następować ma wyłącznie w granicach tezy dowodowej, wskazanej przez stronę postępowania. Podobnie jak w postępowaniu cywilnym, sąd będzie miał możliwość rozszerzenia tezy dowodowej wyłącznie w przypadkach wyjątkowych.

Nowym rozwiązaniem jest również przyznanie na etapie postępowania sądowego prawa do korzystania z obrońcy z urzędu niezależnie od stopnia skomplikowania sprawy i stanu majątkowego oskarżonego.

Jak wynika z treści art. 338a k.p.k., oskarżony będzie miał możliwość złożenia wniosku o wydanie wyroku skazującego i wymierzenia zaproponowanej przez siebie kary. Wniosek taki sąd będzie mógł rozpoznać na posiedzeniu. Uwzględnienie wniosku oskarżonego uzależniono od braku sprzeciwu pokrzywdzonego i oskarżyciela publicznego.

Istotnym novum jest brzmienie art. 168a k.p.k. w myśl którego niedopuszczalne będzie wykorzystanie dowodu uzyskanego do celów postępowania karnego za pomocą czynu zabronionego, o którym mowa w art. 1 par. 1 kodeksu karnego. Za dowody takie uznać można m. in. te zdobywane w drodze prowokacji.

Z ostateczną oceną zmian i sposobu prowadzenia postępowań należałoby wstrzymać się do czasu wykształcenia praktyki postępowania organów prowadzących postępowanie na poszczególnych jego etapach .

W treści artykułu zawarto jedynie część informacji dotyczących wchodzących w życie zmian i omówiono główne założenia ustawodawcy.