Dezinformacja a wizerunek przedsiębiorstwa

Afery takie jak Panama Papers dobitnie pokazują, jak ogromny wpływ na funkcjonowanie podmiotów gospodarczych może mieć informacja – także ta nieprawdziwa lub zmanipulowana. Współcześnie zagrożenie to dotyczy nie tylko sfery finansowej czy prawnej, lecz przede wszystkim wizerunku firmy na rynku.

Dynamiczny rozwój technologii, powszechna obecność przedsiębiorstw w cyberprzestrzeni oraz wykorzystywanie narzędzi cyfrowych w sprzedaży i marketingu sprawiły, że dezinformacja stała się jednym z istotnych ryzyk prowadzenia działalności gospodarczej. Rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji może w krótkim czasie zniweczyć wieloletni wysiłek przedsiębiorcy włożony w budowanie marki, zaufania klientów i relacji z kontrahentami.

Czym jest dezinformacja w biznesie?

Dezinformacja polega na celowym rozpowszechnianiu treści, których zadaniem jest wywołanie negatywnego wpływu na funkcjonowanie przedsiębiorstwa. Są to informacje przygotowane w sposób przemyślany, często pozornie wiarygodne, których celem jest wytworzenie u odbiorców fałszywego obrazu rzeczywistości.

W realiach współczesnego modelu biznesowego walka z dezinformacją jest szczególnie trudna. Treści publikowane i powielane za pośrednictwem wielu kanałów komunikacji elektronicznej – zwłaszcza mediów społecznościowych – rozprzestrzeniają się błyskawicznie i na masową skalę. Dezinformacja bardzo często wykorzystuje podatność odbiorców na emocjonalne przekazy, brak weryfikacji źródeł oraz deficyt krytycznego myślenia.

Z perspektywy biznesowej skutki takich działań mogą obejmować m.in.:

• wpływ na decyzje przedsiębiorcy lub jego kontrahentów,
• obniżenie wartości rynkowej przedsiębiorstwa,
• utratę reputacji i zaufania do marki,
• destabilizację relacji biznesowych.

W praktyce dezinformacja przybiera często formę zorganizowanych kampanii mających na celu kreowanie negatywnego wizerunku firmy. Ich charakter i treść są zawsze dostosowane do celu, jaki stawia sobie podmiot inicjujący takie działania.

Fake newsy i manipulacja informacją

Szczególną postacią dezinformacji są tzw. fake newsy, czyli nieprawdziwe lub częściowo nieprawdziwe informacje – często sensacyjne – zaprojektowane w taki sposób, aby były chętnie udostępniane i powielane. Publikowane są przede wszystkim w Internecie i mediach społecznościowych, gdzie ryzyko skutecznej weryfikacji treści jest relatywnie niskie.

Specyficzną formą fake newsów jest manipulowanie cytatem, polegające na umieszczaniu prawdziwej wypowiedzi w wybiórczym lub zmanipulowanym kontekście. Celem jest zmiana sensu wypowiedzi i przypisanie autorowi tez, które nigdy nie były przez niego prezentowane.

W praktyce biznesowej dezinformacja bywa również wykorzystywana jako narzędzie szantażu, mające skłonić przedsiębiorcę do określonego działania lub zaniechania.

„One star SCAM review” – dezinformacja i szantaż reputacyjny

Jednym z głośnych przykładów takich działań jest zjawisko określane jako „One star SCAM review”. Polega ono na próbach wyłudzenia zapłaty w zamian za odstąpienie od publikowania nieprawdziwych, jednogwiazdkowych opinii w wizytówkach Google przedsiębiorców.

W połowie ubiegłego roku proceder ten dotknął na szeroką skalę branżę prawniczą. Adwokaci i radcowie prawni otrzymywali wiadomości e-mail z groźbą masowego wystawienia negatywnych opinii, z jednoczesną propozycją „ochrony” w zamian za zapłatę określonej kwoty – najczęściej w kryptowalutach.

W przypadku odmowy zapłaty często dochodziło do systematycznego dodawania fałszywych opinii, publikowanych z kont zagranicznych, lecz w języku polskim. Choć procedury Google umożliwiają usuwanie nierzetelnych treści, proces ten jest czasochłonny i obciążający dla przedsiębiorcy, a skala ataku może powodować realne straty wizerunkowe i biznesowe.

Co istotne, zjawisko to nie dotyczy wyłącznie branży prawniczej. Szczególnie narażeni są przedsiębiorcy, których model działalności nie pozwala na łatwe pozyskiwanie dużej liczby autentycznych opinii klientów. W takich przypadkach nawet pojedyncze negatywne recenzje mogą istotnie wpłynąć na pozycjonowanie wizytówki firmy i jej widoczność w Internecie.

Jak chronić firmę przed dezinformacją?

Podstawowym problemem w zwalczaniu dezinformacji jest tempo rozwoju technologii, które wyprzedza możliwości reagowania ustawodawcy. Nie oznacza to jednak, że przedsiębiorcy są pozbawieni narzędzi ochrony.

Kluczowe znaczenie ma:

• przygotowanie strategii reagowania na kryzysy wizerunkowe,
• połączenie działań prawnych z elementami public relations,
• przeprowadzenie audytów bezpieczeństwa informacyjnego,
• identyfikacja obszarów szczególnie podatnych na ataki dezinformacyjne.

W przypadku projektów wrażliwych lub kontrowersyjnych jasna i transparentna komunikacja może już na wczesnym etapie ograniczyć ryzyko eskalacji problemu. Niezwykle istotne jest jednak, aby reakcja przedsiębiorcy była proporcjonalna do skali zagrożenia. Nadmierne lub nieprzemyślane działania mogą paradoksalnie zwiększyć zasięg dezinformacji.

Prawne instrumenty przeciwdziałania dezinformacji

Możliwości prawnej reakcji na dezinformację należy upatrywać przede wszystkim w:

• procedurze karnej (prawo karne dla biznesu),
• przepisach prawa prasowego,
• regulacjach dotyczących ochrony dóbr osobistych.

Dobór właściwych środków prawnych powinien być każdorazowo poprzedzony analizą konkretnego przypadku oraz oceną potencjalnych skutków biznesowych i wizerunkowych.

Potrzebujesz wsparcia w ochronie firmy przed dezinformacją i ryzykami wizerunkowymi? Skontaktuj się z naszą kancelarią – Kancelarią GRUBE | Adwokat Gdynia – oferujemy kompleksowe doradztwo w zakresie polityk bezpieczeństwa informacji, procedur kryzysowych oraz regulaminów komunikacji i social mediów.