artykulyArtykuły

Dopuszczalność skargi na przewlekłość postępowania w postępowaniu klauzulowym.

Sąd Najwyższy rozpoznawał zagadnienie prawne przedstawione postanowieniem Sądu Okręgowego w Gliwicach: „czy dopuszczalna jest skarga na przewlekłość postępowania wniesiona po uprawomocnieniu się wydanego przez Sąd Rejonowy nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, której przedmiotem jest zwłoka w nadaniu nakazowi klauzuli wykonalności? Zgodnie z brzmieniem art. 781 (1) k.p.c. wniosek o nadanie klauzuli wykonalności sąd rozpoznaje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 3 dni od dnia jego złożenia. Termin trzydniowy ma charakter instrukcyjny, toteż jego przekroczenie nie powoduje żadnych skutków procesowych. Takie rozwiązanie jest istotne, ponieważ w niektórych przypadkach, gdy sąd, nadając klauzulę wykonalności, musi określić zakres egzekucji (art. 783 § 1 zd. 1 in fine KPC), jego dotrzymanie może być niewykonalne. Zdaniem Sądu Najwyższego (uchwała z dnia 04.08.2016 roku, III SPZP 1/16) niedopuszczalna jest skarga na przewlekłość postępowania, której przedmiot stanowi zwłoka w nadaniu klauzuli wykonalności prawomocnemu nakazowi zapłaty wydanemu przez sąd rejonowy w postępowaniu upominawczym (art. 373 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c. oraz art. 8 ust. 2 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki – Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.). W ocenie Sądu Najwyższego strona niezadowolona ze sposobu prowadzenia czynności w postępowaniu „klauzulowym” może skorzystać z innych środków ochrony prawnej takich jak chociażby skarga do prezesa sądu bądź też pozew o... czytaj wiecej

Wysokość opłaty od wniosku o obniżenie opłat egzekucyjnych.

W sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 15{8a5f3a7612eae1b7f4f8bee1589f61cd6959b72265f962c85bf0b96cded43e19} wartości wyegzekwowanego świadczenia, jednak nie niższej niż 1/10 i nie wyższej niż trzydziestokrotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Jednakże w przypadku wyegzekwowania świadczenia wskutek skierowania egzekucji do wierzytelności z rachunku bankowego, wynagrodzenia za pracę, świadczenia z ubezpieczenia społecznego jak również wypłacanych na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zasiłku dla bezrobotnych, dodatku aktywizacyjnego, stypendium oraz dodatku szkoleniowego, komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 8{8a5f3a7612eae1b7f4f8bee1589f61cd6959b72265f962c85bf0b96cded43e19} wartości wyegzekwowanego świadczenia, jednak nie niższej niż 1/20 i nie wyższej niż dziesięciokrotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.  W sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela oraz na podstawie art. 824 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 5{8a5f3a7612eae1b7f4f8bee1589f61cd6959b72265f962c85bf0b96cded43e19} wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania, jednak nie niższej niż 1/20 i nie wyższej niż dziesięciokrotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Jednakże, w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela zgłoszony przed doręczeniem dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 1/20 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Ustawodawca w treści art. 49 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji przewidział możliwość złożenia przez dłużnika wniosku o obniżenie opłat opisanych powyżej (podstawa prawna: art. 49 ust. 7 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji). W treści ust. 9 przywołanego powyżej artykułu ustawodawca wskazał, iż do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy art. 767-7674 Kodeksu postępowania cywilnego, tj. przepisy dotyczące skarg na czynności komornika. Wobec powyższego wątpliwość budziło zagadnienie dotyczące pobierania opłat od wniosku o obniżenie opłaty egzekucyjnej. Jako, że... czytaj wiecej

Umowa wyłączająca uprawnienie do żądania zniesienia współwłasności, a sytuacja prawna wierzycieli.

Zgodnie z treścią art. 210 § 1 k.c. każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Uprawnienie to może zostać jednak wyłączone przez czynność prawną na czas nie dłuższy niż lat pięć, zaś w ostatnim roku przed upływem zastrzeżonego terminu dopuszczalne jest jego przedłużenie na dalsze lat pięć. W obrocie prawnym wątpliwość budziła kwestia wpływu wyłączenia przez czynność prawną uprawnienia do żądania zniesienia współwłasności na sytuację wierzycieli współwłaścicieli. Spornym pozostawało czy wierzyciel współwłaściciela uprawniony był do złożenia wniosku o zniesienie współwłasności w sytuacji, gdy umowa zawarta pomiędzy współwłaścicielami wyłączała możliwość żądania zniesienia współwłasności. Uchwałą z dnia 14 września 2016 roku (III CZP 36/16) Sąd Najwyższy orzekł, iż umowa współwłaścicieli czasowo wyłączająca uprawnienie do zniesienia współwłasności nie wiąże wierzyciela współwłaściciela będącego stroną tej... czytaj wiecej

Bezskuteczna egzekucja na podstawie BTE nie przerywa biegu przedawnienia w przypadku przelewu wierzytelności

W obrocie prawnym często napotykamy sytuację, w której bank będący wierzycielem po umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego (BTE) dokonuje przelewu wierzytelności na rzecz osoby trzeciej niebędącej bankiem. O ile nie budziło wątpliwości, iż wszczęcie egzekucji, a następnie jej umorzenie stanowiło przerwanie biegu przedawnienia roszczenia przysługującego bankowi, o tyle w praktyce Sądy w różnoraki sposób interpretowały sytuację prawną dłużnika w przypadku przelewu wierzytelności przez bank na rzecz osoby trzeciej niebędącej bankiem. Wątpliwości sprowadzały się do określenia czy przerwa biegu przedawnienia spowodowana złożeniem wniosku o wszczęcie egzekucji przez wierzyciela będącego bankiem wywołuje skutek wobec cesjonariusza tej wierzytelności nie będącego bankiem, gdy egzekucja prowadzona na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego zaopatrzonego klauzulą wykonalności została umorzona na podstawie art. 824 § 1 pkt 3 k.p.c? Dnia 29 czerwca 2016 roku Sąd Najwyższy rozstrzygnął wyżej opisane zagadnienie prawne w sposób korzystny dla dłużnika uznając, iż nabywca wierzytelności niebędący bankiem nie może powoływać się na przerwę biegu przedawnienia spowodowaną wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności (art. 123 § 1 pkt 2 k.c.). Źródło: Uchwała SN z dnia 29.06.2016 roku, III CZP... czytaj wiecej

Koszty prywatnego leczenia, a odszkodowanie z OC sprawcy

Dnia 19 maja 2016 roku Sąd Najwyższy rozstrzygał czy odpowiedzialność ubezpieczyciela wynikająca z umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych z tytułu roszczenia o pokrycie kosztów leczenia prywatnego na podstawie art. 444 § 1 k.c. jest uzależniona od braku możliwości  skorzystania przez poszkodowanego z leczenia lub rehabilitacji w ramach uspołecznionej służby zdrowia albo wydłużonego okresu oczekiwania na takie leczenie lub rehabilitację, mającego ujemny wpływ na stan zdrowia poszkodowanego? Zgodnie z treścią art. 444 § 1 k.c. w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu. Z wnioskiem o podjęcie uchwały i udzielenie odpowiedzi na powyższe pytanie wystąpił Rzecznik Ubezpieczonych na podstawie art. 60 § 1 w związku z art. 60 § 2 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2013 r. poz. 499 ze zm.). Sąd Najwyższy rozstrzygając pytanie prawne orzekł, iż świadczenie ubezpieczyciela w ramach umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych obejmuje także uzasadnione i celowe koszty leczenia oraz rehabilitacji poszkodowanego niefinansowane ze środków publicznych (art. 444 § 1 k.c.). Uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2016 r (III CZP... czytaj wiecej

Odwołanie darowizny nieruchomości w stosunku do jednego z małżonków.

Dnia 31 marca 2016 roku Sąd Najwyższy rozstrzygał czy odwołanie na podstawie art. 898 § 1 k.c. w stosunku do jednego z małżonków darowizny nieruchomości, uczynionej do majątku wspólnego, uprawnia darczyńcę do żądania przeniesienia na niego udziału niewdzięcznego małżonka we własności tej nieruchomości. Pomimo dotychczasowych rozstrzygnięć Sądu Najwyższego w doktrynie można doszukać się licznych krytycznych publikacji i rozbieżnych opinii. Wobec powyższego postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2015 roku na podstawie art. 62 § 1 i 2 w związku z art. 61 § 6 zdanie pierwsze ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (jedn. tekst Dz.U. z 2013 r., poz. 499) zagadnienie prawne zostało przedstawione pełnemu składowi Izby Cywilnej Sądu Najwyższego. Uchwała składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2016 roku stanowi, iż w razie odwołania darowizny w stosunku do jednego z małżonków rzecz darowana staje się przedmiotem współwłasności obojga małżonków w częściach równych, a darczyńca może żądać przeniesienia na niego udziału należącego do małżonka, w stosunku do którego darowiznę odwołał, gdyby zaś nie było to możliwe – zwrotu wartości tego udziału (art. 405... czytaj wiecej

Odsetki umowne wyższe niż maksymalne – instrumenty ochrony prawnej dla dłużników.

Odsetki maksymalne wprowadzone został do Kodeksy Cywilnego na podstawie ustawy z dnia z dnia 7 lipca 2005 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r. Nr 157, poz. 1316). Nowelizacja zaczęła obowiązywać od dnia 20 lutego 2006 roku. Początkowo odsetki umowne nie mogły w skali roku przewyższać czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego . Z dniem 1 stycznia 2016 roku zmianie uległa treść art. 359 § 21 k.c. określając wysokość odsetek maksymalnych na poziomie dwukrotności wysokości odsetek ustawowych w skali roku. Problem stwarzać może ocena dopuszczalności regulowania odsetek na poziomie wyższym niż odsetki maksymalne w okresie do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 2005 roku. Ustawowo wówczas zakaz taki nie obowiązywał. Ustawa nowelizująca kodeks cywilny wskazywała bowiem w art. 5, iż przepisy ustawy stosuje się do czynności prawnych dokonywanych po jej wejściu w życie. Dłużnicy, którzy  toczą obecnie postępowania sądowe, w którym wierzyciel żąda zasądzenia odsetek umownych na poziomie przewyższającym odsetki maksymalne za okres do dnia 20 lutego 2006 roku skutecznie mogą powoływać się sprzeczność takich ustaleń z zasadami współżycia społecznego (podstawa prawna: art. 353 (1) k.c. w zw. z art. 58 k.c.). Co jednak gdy wierzyciel dysponuje tytułem wykonawczym wydanym przed dniem 20 lutego 2006 roku ? Dłużnik skutecznie może skorzystać z powództwa opartego na podstawie art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. tzw. powództwa przeciwegzekucyjnego i żądać pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego w części obejmującej odsetki przekraczające odsetki maksymalne. Jak wskazał Sąd Okręgowy w Gliwicach w wyroku z dnia 13 sierpnia 2014 roku skutkiem zastrzeżenia dla odsetek wynikających z czynności prawnej wyższej wysokości niż odsetki maksymalne... czytaj wiecej

Dorozumiana zgoda inwestora na zawarcie przez wykonawcę umowy o roboty budowlane z podwykonawcą.

Dorozumiana zgoda inwestora na zawarcie przez wykonawcę umowy o roboty budowlane z podwykonawcą. Sąd Najwyższy w dniu 17 lutego 2016 roku rozstrzygał zagadnienie prawnej jednego z Sądów Okręgowych, a obejmujące swym zakresem odpowiedzi na następujące pytania: 1) Czy przy zgodzie czynnej dorozumianej inwestora na zawarcie przez wykonawcę umowy z podwykonawcą warunkiem solidarnej odpowiedzialności inwestora `z wykonawcą wobec podwykonawcy na podstawie art. 647[1] § 5 k.c. jest to, by inwestor znał postanowienia dotyczące wysokości wynagrodzenia podwykonawcy lub sposobu jego ustalenia, ewentualnie także zasady lub podstawy odpowiedzialności wykonawcy za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy? 2) jeżeli wynagrodzenie podwykonawcy jest wyższe od wynagrodzenia wykonawcy uzgodnionego z inwestorem, czy inwestor odpowiada również za wynagrodzenie należne podwykonawcy w zakresie przekraczającym wynagrodzenie wykonawcy? oraz 3) w razie stwierdzenia nieważności umowy o podwykonawstwo z powodu niedochowania formy pisemnej, czy sąd obowiązany jest, czy tylko może rozpoznać roszczenia o zapłatę kierowane przez podwykonawcę na płaszczyźnie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, a w razie stwierdzenia takiego obowiązku, czy obowiązany jest uprzedzić strony o ewentualności przyjęcia odmiennej kwalifikacji prawnej i zapewnić im możliwość wypowiedzenia się co do tej kwestii? Na skutek rozstrzygnięcia powyższych kwestii w dniu 17 lutego 2016 roku Sąd Najwyższy w składzie 3 sędziów podjął uchwałę w myśl, której: Skuteczność wyrażonej w sposób dorozumiany (art. 60 k.c.) zgody inwestora na zawarcie przez wykonawcę umowy o roboty budowlane z podwykonawcą jest uzależniona od zapewnienia mu możliwości zapoznania się z postanowieniami tej umowy, które wyznaczają zakres jego odpowiedzialności przewidzianej w art. 647[1] § 5 k.c. Podstawę prawną oceny żądań podwykonawcy kierowanych przeciwko inwestorowi wyznaczają przytoczone przez powoda okoliczności faktyczne. Jeżeli powód  wskazał podstawę prawną roszczenia, sąd przewidując możliwość orzeczenia na innej podstawie... czytaj wiecej

Zasady doręczania pism procesowych rozszerzających powództwo.

Zgodnie z brzmieniem art. 132 § 1 k.p.c. w toku sprawy adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy oraz radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa doręczają sobie nawzajem bezpośrednio odpisy pism procesowych z załącznikami. Do pisma procesowego wniesionego do sądu dołącza się dowód doręczenia drugiej stronie odpisu albo dowód jego wysłania przesyłką poleconą. Pisma, do których nie dołączono dowodu doręczenia albo dowodu wysłania przesyłką poleconą, podlegają zwrotowi bez wzywania do usunięcia tego braku. § 1 (1) tegoż przepisu wyłącza od obowiązku tzw. „doręczeń bezpośrednich” złożenie pozwu wzajemnego, apelacji, skargi kasacyjnej, zażalenia, sprzeciwu od wyroku zaocznego, sprzeciwu od nakazu zapłaty, zarzutów od nakazu zapłaty, wniosku o zabezpieczenie powództwa, skargi o wznowienie postępowania, skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia i skargi na orzeczenia referendarza sądowego. Pisma te w przypadku występowania profesjonalnych pełnomocników należy złożyć w Sądzie wraz z odpisem dla drugiej strony. W praktyce wątpliwości budziły zasady doręczania pism procesowych zawierających w swej treści rozszerzenie powództwa. Sąd Najwyższy 21 stycznia 2016 roku podjął uchwałę, zgodnie z którą odpis pisma procesowego rozszerzającego powództwo nie podlega doręczeniu na podstawie art. 132 § 1 k.p.c. Pismo takie należy złożyć w Sądzie z odpisem dla strony przeciwnej. Sygnatura akt III CZP 95/15, uchwała SN z 21 stycznia 2016... czytaj wiecej

Zmiany w prawie od 1 stycznia 2016 roku.

Poniżej zestawienie najistotniejszych, naszym zdaniem, zmian w przepisach, które zaczęły obowiązywać od początku stycznia 2016 roku.  Darmowa pomoc prawna. Darmowa pomoc prawna to chyba najgłośniejsza zmiana, która wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2016 roku. Z tą datą rozpoczynają swoją działalność bezpłatne biura porad prawnych. Bezpłatna pomoc prawną przysługiwać ma dla osobom niezamożnym (pod pewnymi warunkami), osobom młodym do 26 roku życia, seniorom, którzy ukończyli 65 rok życia, weteranom, kombatantom, posiadaczom Karty Dużej Rodziny i ofiarom klęsk żywiołowych. Na terenie Polski ma być utworzonych ponad 1,5 tys. Punktów.  Nowe zasady naliczania odsetek podatkowych. Podatnicy zapłacą 50 {8a5f3a7612eae1b7f4f8bee1589f61cd6959b72265f962c85bf0b96cded43e19} albo 150 {8a5f3a7612eae1b7f4f8bee1589f61cd6959b72265f962c85bf0b96cded43e19}. stawki podstawowej (obecnie 8 {8a5f3a7612eae1b7f4f8bee1589f61cd6959b72265f962c85bf0b96cded43e19} w skali roku). Przepisy po nowelizacji uwzględniają pewne korzyści dla tych, którzy z własnej inicjatywny dokonają stosownej korekty i powiadomią o błędnym naliczeniu organ skarbowy. Jeśli podatnik złoży korektę w ciągu pół roku zapłaci 50 {8a5f3a7612eae1b7f4f8bee1589f61cd6959b72265f962c85bf0b96cded43e19} stawki należnych odsetek. Błędne rozliczenie podatku od towarów i usług i akcyzy wiąże się z konsekwencją zapłaty 150 {8a5f3a7612eae1b7f4f8bee1589f61cd6959b72265f962c85bf0b96cded43e19} stawki podstawowej, jeśli to fiskus dopatrzy się nieprawidłowości. Wzrost stawek za zastępstwo procesowe. Od 1 stycznia 2016 roku zwiększone zostały stawki kosztów zastępstwa procesowego, a dodatkowo obowiązujące do końca 2015 roku rozporządzenie zastąpiono dwoma: jedno z nich reguluje koszty w sprawach z tzw. wyboru, drugie zaś wynagrodzenie pełnomocnika/ obrońcy z urzędu. Koniec z korektą kosztów podatkowych. Do dnia 1 stycznia 2016 roku przedsiębiorca, który nie uregulował kwoty wynikającej z faktury/ rachunku w ciągu 30 dni od terminu płatności, musiał zmniejszyć koszty. Jeśli termin płatności był dłuższy niż 60 dni, pomniejszenia należało dokonać z upływem 90 dni od zaliczenia tej kwoty do kosztów. Przepisy powyższe przestają obowiązywać. Ponadto zgodnie... czytaj wiecej